హిందూ ధర్మంలో ముక్కోటి ఏకాదశికి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. దీనినే వైకుంఠ ఏకాదశి అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఏడాది ముక్కోటి ఏకాదశి ఎప్పుడు వచ్చింది? ఆ రోజు మనం ఏం చేయాలి? ఏ దేవుడిని పూజించాలి? వంటి వివరాలను పరిశీలిద్దాం.

ముక్కోటి ఏకాదశి తేదీ (డిసెంబర్ 30, 2025)

తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం, ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష ఏకాదశిని ముక్కోటి ఏకాదశిగా జరుపుకుంటాం. ఈ ఏడాది డిసెంబర్ 30, మంగళవారం రోజున ముక్కోటి ఏకాదశి వచ్చింది. ఈ రోజునే వైకుంఠ ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయని భక్తుల నమ్మకం.

ఏ దైవాన్ని దర్శించుకోవాలి?

ముక్కోటి ఏకాదశి రోజున శ్రీ మహావిష్ణువును దర్శించుకోవాలి. ముఖ్యంగా విష్ణు ఆలయాల్లో ఉండే ‘ఉత్తర ద్వారం’ గుండా వెళ్లి స్వామిని చూడటం అత్యంత శుభప్రదం. తిరుమల శ్రీవారి ఆలయంతో పాటు అన్ని వైష్ణవ క్షేత్రాల్లో ఈ రోజు ఉత్తర ద్వార దర్శనాలు కల్పిస్తారు. ముక్కోటి దేవతలంతా ఈ రోజున విష్ణువును దర్శించుకుంటారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే దీనిని ముక్కోటి ఏకాదశి అంటారు.

పాటించాల్సిన నియమాలు

ముక్కోటి ఏకాదశి రోజున భక్తులు కఠినమైన నియమాలు పాటిస్తారు. ఆ వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

• ఉపవాసం: ఏకాదశి రోజున పూర్తి ఉపవాసం ఉండాలి. కేవలం పండ్లు, పాలు మాత్రమే తీసుకోవచ్చు.

• ధాన్యానికి దూరం: ఈ రోజున అన్నం అస్సలు తినకూడదు. బియ్యంతో చేసిన పదార్థాలను వదిలిపెట్టాలి.

• జాగరణ: ఏకాదశి రాత్రి నిద్రపోకూడదు. విష్ణు నామస్మరణతో జాగరణ చేయాలి. మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) ఉదయం స్నానం చేసి పూజ పూర్తయ్యాక భోజనం చేయాలి.

• మంత్ర పఠనం: రోజంతా ‘ఓం నమో నారాయణాయ’ మంత్రాన్ని జపించాలి. విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం వల్ల విశేష ఫలితం ఉంటుంది.

• దానధర్మాలు: శక్తి మేరకు పేదలకు దానం చేయడం వల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది.

వైకుంఠ ద్వార దర్శనం విశిష్టత

ఈ రోజున ఉత్తర ద్వారం గుండా వెళ్తే మోక్షం లభిస్తుందని భక్తులు నమ్ముతారు. సూర్యుడు ఉత్తరాయణానికి చేరడానికి ముందు వచ్చే ఈ ఏకాదశి ఎంతో పవిత్రమైనది. మానసిక ప్రశాంతత కోసం, పాప పరిహారం కోసం భక్తులు ఈ రోజున ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

ముక్కోటి ఏకాదశి పూజా విధానం: ఇంట్లోనే వైకుంఠ ఏకాదశి పూజ ఇలా చేసుకోండి

ఈ పర్వదినం రోజున భక్తితో చేసే చిన్న పూజ కూడా అనంతమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. పూజా క్రమం ఇక్కడ చదవండి:

పూజకు సన్నద్ధత

• బ్రహ్మ ముహూర్తం: ఏకాదశి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే అంటే బ్రహ్మ ముహూర్తంలో నిద్రలేవాలి. శుచిగా స్నానం చేసి, ఉతికిన దుస్తులు ధరించాలి.

• పూజా మందిరం: ఇల్లు, పూజ గదిని శుభ్రం చేసుకోవాలి. విష్ణుమూర్తి పటం లేదా విగ్రహాన్ని సిద్ధం చేసుకోవాలి.

పూజా క్రమం (స్టెప్-బై-స్టెప్)

1. దీపారాధన: ఆవు నెయ్యితో దీపాలను వెలిగించాలి. విష్ణువుకు నెయ్యి దీపం అంటే ఎంతో ఇష్టం.

2. సంకల్పం: “నేను ఈ రోజు వైకుంఠ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరిస్తున్నాను, నా కోరికలు నెరవేర్చు స్వామీ” అని మనసులో అనుకోవాలి.

3. అభిషేకం: చిన్న విగ్రహం ఉంటే పాలు, పంచామృతాలతో అభిషేకం చేయాలి. అనంతరం పూలతో అలంకరించాలి.

4. తులసి పూజ: విష్ణువుకు తులసి దళాలు అత్యంత ప్రీతిపాత్రం. తులసి మాలను స్వామికి వేయాలి. తులసి లేనిదే విష్ణు పూజ పూర్తి కాదు.

5. పారాయణం: పూజలో విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం లేదా అష్టోత్తర శతనామావళి చదువుకోవాలి. దీనివల్ల ఇంట్లో సానుకూల శక్తి పెరుగుతుంది.

ముక్కోటి ఏకాదశి నైవేద్యాలు

ఏకాదశి రోజున స్వామివారికి సాత్విక ఆహారాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. ఆ జాబితా ఇక్కడ చూడండి:

• పండ్లు: అరటి పండ్లు, మామిడి లేదా ఇతర రుతు ఫలాలను సమర్పించాలి.

• పాల పదార్థాలు: స్వచ్ఛమైన ఆవు పాలు, వెన్న, పెరుగు నైవేద్యంగా పెట్టవచ్చు. కృష్ణుడి రూపంలో ఉన్న విష్ణువుకు వెన్న అంటే మహా ప్రీతి.

• పానకం: బెల్లం, మిరియాల పొడి కలిపిన పానకం సమర్పించడం ఆనవాయితీ.

• చలిమిడి – వడపప్పు: తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చాలా చోట్ల ఈ రోజున చలిమిడి, వడపప్పును కూడా నైవేద్యంగా పెడతారు.

• పాయసం: చక్కెర వాడకుండా బెల్లం, నెయ్యితో చేసిన పరమాన్నం లేదా పాయసం స్వామికి అర్పించాలి.

ముఖ్య గమనిక: ఏకాదశి రోజున చేసే ప్రసాదాల్లో పొరపాటున కూడా బియ్యం వాడకూడదు అని పెద్దలు చెబుతారు. అయితే, నైవేద్యంగా పెట్టినా మనం మాత్రం ఆహారంగా తీసుకోకూడదు. పండ్లు, పాలు మాత్రమే ప్రసాదంగా స్వీకరించాలి.

ముక్కోటి ఏకాదశి ఉపవాస దీక్ష ముగింపు

ఏకాదశి రోజు రోజంతా ఉపవాసం ఉండి, మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) ఉదయం తులసి తీర్థం తీసుకుని ఉపవాసాన్ని విరమించాలి. దీనినే ‘పారణ’ అంటారు. ద్వాదశి రోజున కూడా విష్ణువును పూజించిన తర్వాతే భోజనం చేయాలి.